Dharmaskandha |
16. upāsakaḥ |
kiyatā upāsako bhavati | yataś ca gṛhī avadātavasanaḥ puruṣaḥ puruṣendriyeṇa samanvāgataḥ buddhaṃ śaraṇaṃ gacchati dharmaṃ saṃghaṃ śaraṇaṃ gacchati cittam utpādayati vācaṃ ca bhāṣate upāsakaṃ māṃ dhārayeti | iyatā upāsako bhavati |
kiyatā upāsakaḥ śikṣāsv ekadeśakārī bhavati | yataś copāsakaḥ buddhaṃ śaraṇaṃ gato bhavati dharmaṃ saṃghaṃ śaraṇaṃ gato bhavati prāṇātipātāt prativirataḥ adattādānāt kāmamithyācārān mṛṣāvādād aprativirataḥ iyatā upāsakaḥ śikṣāsv ekadeśakārī bhavati |
kiyatā upāsakaḥ śikṣāsu pradeśakārī bhavati | yataś copāsakaḥ buddhaṃ śaraṇaṃ gato bhavati dharmaṃ saṃghaṃ śaraṇaṃ gato bhavati prāṇātipātād adattādānāt prativirataḥ kāmamithyācārān mṛṣāvādāt surāmaireyamadyapramādasthānād aprativirataḥ iyatā upāsakaḥ śikṣāsu pradeśakārī bhavati |
kiyatā upāsakaḥ śikṣāsu yadbhūyaskārī bhavati | yataś copāsakaḥ buddhaṃ śaraṇaṃ gato bhavati dharmaṃ saṃghaṃ śaraṇaṃ gato bhavati prāṇātipātād adattādānāt kāmamithyācārāt prativirataḥ mṛṣāvādāt surāmaireyamadyapramādasthānād aprativirataḥ iyatā upāsakaḥ śikṣāsu yadbhūyaskāri bhavati |
kiyatā upāsakaḥ śikṣāsv aparipūrṇakārī bhavati | yataś copāsakaḥ buddhaṃ śaraṇaṃ gato bhavati dharmaṃ saṃghaṃ śaraṇaṃ gato bhavati prāṇātipātād adattādānāt kāmamithyācārān mṛṣāvādāt prativirataḥ surāmaireyamadyapramādasthānād aprativirataḥ iyatā upāsakaḥ śikṣāsv aparipūrṇakārī bhavati |
kiyatā upāsakaḥ śikṣāsu paripūrṇakārī bhavati | yataś copāsakaḥ buddhaṃ śaraṇaṃ gato bhavati dharmaṃ saṃghaṃ śaraṇaṃ gato bhavati prāṇātipātāt prativirataḥ adattādānāt kāmamithyācārān mṛṣāvādāt surāmaireyamadyapramādasthānāt prativirataḥ iyatā upāsakaḥ śikṣāsu paripūrṇakārī bhavati ||
paṃcabhir dharmaiḥ samanvāgataḥ upāsakaḥ ātmahitāya pratipanno bhavati na parahitāya | katamaiḥ paṃcabhiḥ | ātmanā prāṇātipātāt prativirato bhavati | no tu parān prāṇātipātaviratau samādāpayati |
ātmanā adattādānāt326 kāmamithyācārān mṛṣāvādāt surāmaireyamadyapramādasthānāt prativirato bhavati | no tu parān surāmaireyamadyapramādasthānaviratau samādāpayati | ebhiḥ paṃcabhiḥ dharmaiḥ samanvāgata upāsaka ātmahitāya pratipanno bhavati parahitāya ||
daśabhir dharmaiḥ samanvāgata upāsakaḥ ātmahitāya pratipanno bhavati parahitāya ca | ātmanā prāṇātipātāt prativirato bhavati parāṃś ca prāṇātipātaviratau samādāpayati | ātmanā adattādānāt kāmamithyācārān mṛṣāvādāt surāmaireyamadyapramādasthānāt prativirato bhavati parāṃś ca surāmaireyamadyapramādasthānaviratau samādāpayati | ebhir daśabhir dharmais samanvāgataḥ upāsakaḥ ātmahitāya pratipanno bhavati parahitāya ca ||
paṃcadaśabhir dharmais samanvāgata upāsakaḥ atmāhitāya pratipanno bhavati parahitāya ca bahujanahitāya bahujanasukhāya ca | ātmanā prāṇātipātāt prativirato bhavati parān api prāṇātipātaviratau samādāpayati prāṇātipātavirataṃ ca dṛṣṭvā sumanojño bhavati |
ātmanā adattādānāt kāmamithyācārān mṛṣāvādāt surāmaireyamadyapramādasthānaviratau samādāpayati surāmaireyamadyapramādasthānavirataṃ ca dṛṣṭvā sumanojño bhavaty | ebhiḥ paṃcadaśabhir dharmaiḥ samanvāgataḥ upāsakaḥ ātmahitāya pratipanno bhavati parahitāya bahujanahitāya bahujanasukhāya ca ||
aṣṭābhir dharmais samanvāgata upāsakaḥ ātmahitāya pratipanno bhavati na parahitāya | ātmanā śraddhāsaṃpanno bhavati no tu parāṃ cchraddhāsaṃpadi samādāpayati | ātmānā śīlasaṃpannas tyāgasaṃpannaḥ | abhīkṣṇam ārāmaṃ gantā bhavati bhikṣūṇāṃ darśanāya | avahitaśrotro dharmaṃ śṛṇoti | śrutānāṃ dharmāṇāṃ dhāraṇajātīyo bhavati | dhṛtānāṃ dharmāṇām arthopaparīkṣī bhavati | ātmanā upaparīkṣitānāṃ dharmāṇām artham ājñāya dharmam ājñāya dharmānudharmapratipanno bhavati sāmīcīpratipanno 'nudharma no tu parān dharmacārī no tu parān dharmānudharmapratipattau samādāpayati | ebhir aṣṭābhir dharmaiḥ samanvāgataḥ upāsakaḥ ātmahitāya pratipanno bhavati na parahitāya |
ṣoḍaśabhir dharmaiḥ samanvāgata upāsakaḥ ātmahitāya pratipanno bhavati parahitāya ca | ātmanā śraddhāsaṃpanno bhavati parān api śraddhāsaṃpadi samādāpayati | ātmanā śīlasaṃpannas tyāgasaṃpanno bhavaty | ātmanā abhīkṣṇam ārāmaṃ gantā bhavati bhikṣūṇāṃ darśanāya | avahitaśrotro dharmaṃ śṛṇoti | śrutānāṃ dharmāṇāṃ dhāraṇajātīyo bhavati | dhṛtānāṃ dharmāṇāṃ upaparīkṣaṇajātīyo bhavati | ātmanā upaparīkṣitānāṃ dharmāṇām artham ājñāya dharmaṃ ājñāya dharmānudharmapratipanno bhavati | sāmīcīpratipanno 'nudharmacārī parāṃś ca dharmānudharmapratipattau samādāpayati | ebhiḥ ṣoḍaśabhir dharmaiḥ samanvāgata upāsaka ātmahitāya pratipanno bhavati parahitāya ca |
caturviṃśatyā dharmais samanvāgata upāsakaḥ ātmahitāya pratipanno bhavati parahitāya bahujanahitāya bahujanasukhāya ca | ātmanā śraddhāsaṃpanno bhavati parān api śraddhāsaṃpadi samādāpayati śraddhāsaṃpannaṃ ca dṛṣṭvā sumanojño bhavati | ātmanā śīlasaṃpannaḥ tyāgasaṃpannaḥ | abhīkṣṇam ārāmaṃ gantā bhavati bhikṣūṇāṃ darśanāya | avahitaśrotro dharmaṃ śṛṇoti | śrutānāṃ dharmāṇāṃ dhāraṇajātīyo bhavati | dhṛtānāṃ dharmāṇām arthopaparikṣī bhavati | ātmanā upaparikṣitānāṃ dharmāṇām artham ājñāya dharmam ājñāya dharmānudharmapratipanno bhavati sāmīcīpratipanno 'nudharmacār | parān api dharmānudharmapratipattau samādāpayati | dharmānudharmapratipannaṃ ca dṛṣṭvā sumanojño bhavati | ebhiś caturviṃśatyā dharmaiḥ samanvāgata upāsakaḥ ātmahitāya pratipanno bhavati parahitāya bahujanahitāya bahujanasukhāya ca ||
daśabhir dharmais samanvāgata upāsakaḥ kāyasya bhedāt paraṃ maraṇād apāyadurgativinipātaṃ narakeṣūpapadyate | ātmanā prāṇātipātiko bhavati | adattādāyikaḥ kāmamithyācāriko mṛṣāvādikaḥ piśunavādikaḥ paruṣavādikaḥ saṃbhinnapralāpiko 'bhidhyālur vyāpannacitto mithyādṛṣṭikaś ca bhavati | ebhir daśabhir dharmaiḥ samanvāgata upāsakaḥ kāyasya bhedād yāvan narakeṣūpapadyate |
viṃśatyā dharmaiḥ samanvāgata upāsakaḥ kāyasya bhedād yāvan narakeṣūpapadyate | ātmanā prāṇātipātiko bhavati parān api prāṇātipāte samādāpayati | ātmanā adattādāyiko yāvan mithyādṛṣṭikaḥ | parān api mithyādṛṣṭau samādāpayaty | ebhir viṃśatyā dharmaiḥ samanvāgata upāsakaḥ kāyasya bhedād yāvan narakeṣūpapadyate |
triṃśatā dharmaiḥ samanvāgataḥ upāsakaḥ kāyasya bhedād yāvan narakeṣūpapadyate | ātmanā prāṇātipātiko bhavati | parān api prāṇātipāte samādāpayati prāṇātipātikaṃ ca dṛṣṭvā sumanojño bhavati | ātmanā adattādāyiko yāvan mithyādṛṣṭikaṃ ca dṛṣṭvā sumanojño bhavati | ebhis triṃśatā dharmaiḥ samanvāgataḥ upāsako yāvat kāyasya bhedān narakeṣūpapadyate |
catvāriṃśatā dharmais samanvāgata upāsakaḥ kāyasya bhedād yāvan narakeṣūpapadyate | ātmanā prāṇātipātiko bhavati | parān api prāṇātipāte samādāpayati prāṇātipātikaṃ ca dṛṣṭvā sumanojño bhavati prāṇātipātasya ca varṇaṃ bhāṣate | ātmanā adattādāyiko yāvan mithyādṛṣṭeś ca varṇaṃ bhāṣate | ebhiś catvāriṃśatā dharmais samanvāgata upāsakaḥ kāyasya bhedād yāvan narakeṣūpapadyate ||
daśabhir dharmaiḥ samanvāgata upāsakaḥ kāyasya bhedāt sugatau svargaloke deveṣūpapadyate | ātmanā prāṇātipātāt prativirato bhavati | ātmanā adattādānāt kāmamithyācārān mṛṣāvādāt paiśunyāt pāruṣyāt saṃbhinnapralāpād anabhidhyālur avyāpannacittaḥ samyagdṛṣṭiko bhavati | ebhir daśabhir dharmaiḥ samanvāgata upāsakaḥ kāyasya bhedāt sugatau svargaloke deveṣūpapadyate ||
viṃśatyā dharmais samanvāgata upāsakaḥ kāyasya bhedād yāvad deveṣūpapadyate | ātmanā prāṇātipātāt prativirato bhavati | parān api prāṇātipātaviratau samādāpayati | ātmanā adattādānād yāvat samyagdṛṣṭiko bhavati | parān api samyagdṛṣṭau samādāpayati | ebhir viṃśatyā dharmaiḥ samanvāgata upāsako yāvad deveṣūpapadyate ||
triṃśatā dharmais samanvāgata upāsakaḥ kāyasya bhedād yāvad deveṣūpapadyate | ātmanā prāṇātipātāt prativirato bhavati | parān api prāṇātipātaviratau samādāpayati | prāṇātipātavirataṃ ca dṛṣṭvā sumanojño bhavati | ātmanā adattādānād yāvat samyagdṛṣṭikaṃ ca dṛṣṭvā sumanojño bhavaty | ebhis triṃśatā dharmaiḥ samanvāgata upāsakaḥ kāyasya bhedād yāvad deveṣūpapadyate ||
catvāriṃśatā dharmais samanvāgata upāsakaḥ kāyasya bhedāt sugatau svargaloke deveṣūpapadyate | ātmanā prāṇātipātāt prativirato bhavati | parān api prāṇātipātaviratau samādāpayati | prāṇātipātavirataṃ ca dṛṣṭvā sumanojño bhavati prāṇātipātavirateś ca varṇaṃ bhāṣate | ātmanā adattādānāt kāmamithyācārān mṛṣāvādāt paiśunyāt pāruṣyāt saṃbhinnapralāpāt prativirato bhavaty | anabhidhyālur avyāpannacittaḥ samyagdṛṣṭiko bhavati | parān api samyagdṛṣṭau samādāpayati | samyagdṛṣṭikaṃ ca dṛṣṭvā sumanojño bhavati samyagdṛṣṭeś ca varṇaṃ bhāṣate | ebhiś catvāriṃśatā dharmaiḥ samanvāgata upāsakaḥ kāyasya bhedāt sugatau svargaloke deveṣūpapadyate |