အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
(၂ဝ) ၅-မဟာဝဂ်
၁-သောတာနုဂတသုတ်
၁၉၁။ ရဟန်းတို့ သောတပသာဒသို့ အစဉ်လျှောက်ကုန်သော နှုတ်ဖြင့် လေ့လာအပ်၊ စိတ်ဖြင့် ရှုဆင်ခြင်အပ်၍၊ ပညာဖြင့် ကောင်းစွာ ထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်သော (ပရိယတ်)တရားတို့၏ (မချွတ်ရလိမ့်မည်ဟု) မျှော်လင့်အပ်သော အကျိုးဆက်တို့သည် ဤလေးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ် လေးမျိုးတို့နည်းဟူမူ— ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် သုတ် ဂေယျ ဝေယျာကရဏ ဂါထာ ဥဒါန်း ဣတိဝုတ် ဇာတ် အဗ္ဘုတဓမ္မ ဝေဒလ္လဟူသော တရားကို သင်ကြား၏၊ ထိုရဟန်းအား ထိုတရားတို့သည် သောတပသာဒသို့ အစဉ်လျှောက်ကုန်၏။ နှုတ်ဖြင့် လေ့လာအပ်၊ စိတ်ဖြင့် ရှုဆင်ခြင်အပ်ကုန်၍၊ ပညာဖြင့် ကောင်းစွာ ထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်၏။ ထိုရဟန်းသည် သတိလွတ်ကင်းသည် ဖြစ်၍ သေလွန် ရသော် နတ်ဘုံတစ်မျိုးမျိုး၌ ဖြစ်၏၊ ထို နတ်ဘုံ၌့ချမ်းသာခြင်းရှိသော ထို ပုဂ္ဂိုလ်အားတရားအစုတို့သည် ပေါ်လွင် ထင်ရှားကုန်၏။ ရဟန်းတို့ သတိဖြစ်ခြင်းသည် နုံ့နှေးသေး၏၊ ထို သတ္တဝါသည်ကား လျင်စွာ သာလျှင်တရားထူးကို ရနိုင်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကားသောတပသာဒသို့ အစဉ်လျှောက်ကုန်သော၊ နှုတ်ဖြင့် လေ့လာအပ်၊ စိတ်ဖြင့် ရှုဆင်ခြင်အပ်ကုန်၍၊ ပညာဖြင့် ထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်သော တရားတို့၏ (မချွတ်ရလိမ့်မည်ဟု) မျှော်လင့်အပ်သော ပဌမအကျိုးဆက်တည်း။
ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် သုတ် ဂေယျ ဝေယျာကရဏ ဂါထာ ဥဒါန်း ဣတိဝုတ် ဇာတ် အဗ္ဘုတဓမ္မ ဝေဒလ္လဟူသော တရားကို သင်ကြား၏၊ ထိုရဟန်းအား ထိုတရားတို့သည် သောတပသာဒသို့ အစဉ်လျှောက်ကုန်၏။ နှုတ်ဖြင့် လေ့လာအပ်၊ စိတ်ဖြင့် ရှုဆင်ခြင်အပ်ကုန်၍၊ ပညာဖြင့် ကောင်းစွာထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်၏။ ထိုရဟန်းသည် သတိလွတ်ကင်းသည်ဖြစ်၍ သေလွန်ရသော် နတ်ဘုံ တစ်မျိုးမျိုး၌ ဖြစ်၏၊ ထို နတ်ဘုံ၌ ချမ်းသာခြင်းရှိသော ထို ပုဂ္ဂိုလ်အား (ပရိယတ်) တရားအစုတို့သည် မပေါ်လွင် မထင်ရှားကုန်၊ စင်စစ်သော်ကား တန်ခိုးကြီး၍ စိတ်၏ လေ့လာခြင်းသို့ ရောက်ပြီးသော ရဟန်းသည် နတ်ပရိသတ်၌တရားကို ဟောကြား၏၊ ထို ပုဂ္ဂိုလ်အား ရှေးဘဝက “ငါကျင့်ခဲ့ဖူးသော မြတ်သော အကျင့်ဟူသော ထို ဓမ္မဝိနယသည် (ယခု ရဟန်းဟောနေသော) ဤဓမ္မဝိနယပင်တည်း”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ သတိဖြစ်ခြင်းသည် နုံ့နှေးသေး၏၊ ထိုအခါ၌ ထို သတ္တဝါသည် လျင်စွာသာလျှင်တရားထူးကို ရနိုင်၏။ ရဟန်းတို့ စည်ကြီးသံ၌ လိမ္မာကျွမ်းကျင်သော ယောကျာ်းသည် ခရီးရှည်သွား လတ်သော် စည်ကြီးသံကို ကြားရာ၏၊ ထို ယောကျာ်းအား ထို စည်ကြီးသံ၌ “စည်ကြီးသံလေလော၊ စည်ကြီးသံ မဟုတ်လေလော”ဟု ယုံမှားခြင်း တွေးတောခြင်း မဖြစ်ဘဲ စည်ကြီးသံဟူ၍သာလျှင် အမှန် ဆုံးဖြတ်ခြင်းသို့ ရောက်ရာသကဲ့သို့၊ ရဟန်းတို့ ဤအတူသာလျှင် ရဟန်းသည် သုတ် ဂေယျ ဝေယျာ ကရဏ ဂါထာ ဥဒါန်း ဣတိဝုတ် ဇာတ် အဗ္ဘုတဓမ္မ ဝေဒလ္လဟူသော တရားကို သင်ကြား၏၊ ထိုရဟန်းအား ထိုတရားတို့သည် သောတပသာဒသို့ အစဉ်လျှောက်ကုန်၏။ နှုတ်၌ လေ့လာအပ်၊ စိတ်ဖြင့် ရှုဆင်ခြင်အပ်ကုန်၍၊ ပညာဖြင့် ကောင်းစွာ ထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်၏။ ထိုရဟန်းသည် သတိ လွတ်ကင်းသည် ဖြစ်၍ သေလွန်ရသော် နတ်ဘုံတစ်မျိုးမျိုး၌ ဖြစ်၏၊ ထို နတ်ဘုံ၌ ချမ်းသာခြင်း ရှိသော ထို ပုဂ္ဂိုလ်အား (ပရိယတ်)တရားအစုတို့သည် မပေါ်လွင် မထင်ရှားကုန်၊ စင်စစ်သော်ကား တန်ခိုးကြီး၍ စိတ်၏ လေ့လာခြင်းသို့ ရောက်ပြီးသော ရဟန်းသည် နတ်ပရိသတ်၌တရားကို ဟောကြား၏၊ ထို ပုဂ္ဂိုလ်အား “ရှေးဘဝက ငါကျင့်ခဲ့ဖူးသော မြတ်သော အကျင့်ဟူသော ထို ဓမ္မဝိနယသည် (ယခု ရဟန်း ဟောနေသော) ဤဓမ္မဝိနယပင်တည်း”ဟု စိတ်အကြံဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ သတိဖြစ်ခြင်းသည် နုံ့နှေးသေး၏၊ ထိုအခါ၌ ထို သတ္တဝါသည် လျင်စွာသာလျှင်တရားထူးကို ရနိုင်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည် ကားသောတပသာဒသို့ အစဉ်လျှောက်ကုန်သော၊ နှုတ်ဖြင့် လေ့လာအပ်၊ စိတ်ဖြင့် ရှုဆင်ခြင်အပ်ကုန်၍၊ ပညာဖြင့် ကောင်းစွာ ထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်သော တရားတို့၏ (မချွတ်ရလိမ့်မည်ဟု) မျှော်လင့်အပ်သော ဒုတိယအကျိုးဆက်တည်း။
ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် သုတ် ဂေယျ ဝေယျာကရဏ ဂါထာ ဥဒါန်း ဣတိဝုတ် ဇာတ် အဗ္ဘုတဓမ္မ ဝေဒလ္လဟူသော တရားကို သင်ကြား၏၊ ထိုရဟန်းအား ထိုတရားသည် သောတပသာဒသို့ အစဉ်လျှောက်ကုန်၏။ နှုတ်ဖြင့် လေ့လာအပ်၊ စိတ်ဖြင့် ရှုဆင်ခြင်အပ်ကုန်၍ ပညာဖြင့် ကောင်းစွာ ထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်၏။ ထိုရဟန်းသည် သတိလွတ်ကင်းလျက် သေလွန်ရသော် နတ်ဘုံ တစ်မျိုးမျိုး၌ ဖြစ်၏၊ ထို နတ်ဘုံ၌ ချမ်းသာခြင်းရှိသော ထို ပုဂ္ဂိုလ်အား (ပရိယတ်) တရားအစုတို့သည် မပေါ်လွင်မထင်ရှားကုန်၊ တန်ခိုးကြီး၍ စိတ်၏ လေ့လာခြင်းသို့ ရောက်ပြီးသော ရဟန်းသည်လည်း နတ်ပရိသတ်၌တရားမဟော၊ စင်စစ်သော်ကား နတ်သားသည် နတ်ပရိသတ်၌တရားကို ဟော၏၊ ထို ပုဂ္ဂိုလ်အား ရှေးဘဝက “ငါကျင့်ခဲ့ဖူးသော မြတ်သော အကျင့်ဟူသော ထို ဓမ္မဝိနယသည် (ယခု နတ်သား ဟောနေသော) ဤဓမ္မဝိနယပင်တည်း”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ သတိဖြစ်ခြင်းသည် နုံ့နှေးသေး၏၊ ထိုအခါ၌ ထို သတ္တဝါသည် လျင်စွာသာလျှင်တရားထူးကို ရနိုင်၏။ ရဟန်းတို့ ခရုသင်းသံ၌ လိမ္မာကျွမ်းကျင်သော ယောကျာ်းသည် ခရီးရှည်သွားလတ်သော် ခရုသင်းသံကို ကြားရာ၏၊ ထို ယောကျာ်း အား ထို ခရုသင်းသံ၌ “ခရုသင်းသံ လေလော၊ ခရုသင်းသံ မဟုတ်လေလော”ဟု ယုံမှားခြင်း တွေးတောခြင်း မဖြစ်ဘဲ “ခရုသင်းသံ”ဟူ၍သာလျှင် အမှန်ဆုံးဖြတ်ခြင်းသို့ ရောက်ရာသကဲ့သို့၊ ရဟန်းတို့ ဤအတူ သာလျှင် ရဟန်းသည် သုတ် ဂေယျ ဝေယျာကရဏ ဂါထာ ဥဒါန်း ဣတိဝုတ် ဇာတ် အဗ္ဘုတဓမ္မ ဝေဒလ္လဟူသော တရားကို သင်ကြား၏၊ ထိုရဟန်းအား ထိုတရားတို့သည် သောတပသာဒသို့ အစဉ်လျှောက်ကုန်၏။ နှုတ်ဖြင့် လေ့လာအပ်၊ စိတ်ဖြင့် ရှုဆင်ခြင်အပ်ကုန်၍၊ ပညာဖြင့် ကောင်းစွာ ထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်၏။ ထိုရဟန်းသည် သတိလွတ်ကင်းလျက် သေလွန်ရသော် နတ်ဘုံ တစ်မျိုးမျိုး၌ ဖြစ်၏၊ ထို နတ်ဘုံ၌ ချမ်းသာခြင်းရှိသော ထို ပုဂ္ဂိုလ်အား (ပရိယတ်)တရားအစုတို့သည် မပေါ်လွင် မထင်ရှားကုန်၊ တန်ခိုးကြီး၍ စိတ်၏ လေ့လာခြင်းသို့ ရောက်ပြီးသော ရဟန်းသည်လည်း နတ်ပရိသတ်၌တရားမဟော၊ စင်စစ်သော်ကား နတ်သားသည် နတ်ပရိသတ်၌တရားဟော၏၊ ထို ပုဂ္ဂိုလ်အား “ရှေးဘဝက ငါကျင့်ခဲ့ဖူးသော မြတ်သော အကျင့်ဟူသော ဓမ္မဝိနယသည် (ယခု နတ်သားဟောနေသော) ဤဓမ္မဝိနယပင်တည်း”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ သတိဖြစ်ခြင်းသည် နုံ့နှေးသေး၏၊ ထိုအခါ ထို သတ္တဝါသည် လျင်စွာသာလျှင်တရားထူးကို ရနိုင်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကားသောတပသာဒသို့ အစဉ်လျှောက်ကုန်သော၊ နှုတ်ဖြင့် လေ့လာအပ်၊ စိတ်ဖြင့် ရှုဆင်ခြင်အပ်ကုန်၍၊ ပညာဖြင့် ကောင်းစွာ ထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်သော တရားတို့၏ (မချွတ်ရလိမ့်မည်ဟု) မျှော်လင့်အပ်သော တတိယ အကျိုးဆက် ပေတည်း။
ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် သုတ် ဂေယျ ဝေယျာကရဏ ဂါထာ ဥဒါန်း ဣတိဝုတ် ဇာတ် အဗ္ဘုတဓမ္မ ဝေဒလ္လဟူသော တရားကို သင်ကြား၏၊ ထိုရဟန်းအား ထိုတရားတို့သည် သောတပသာဒသို့ အစဉ်လျှောက်ကုန်၏။ နှုတ်ဖြင့် လေ့လာအပ်၊ စိတ်ဖြင့် ရှုဆင်ခြင်အပ်ကုန်၍၊ ပညာဖြင့် ကောင်းစွာ ထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်၏။ ထိုရဟန်းသည် သတိလွတ်ကင်းလျက် သေလွန်ရသော် နတ်ဘုံ တစ်မျိုးမျိုး၌ ဖြစ်၏၊ ထို နတ်ဘုံ၌ ချမ်းသာခြင်းရှိသော ထို ပုဂ္ဂိုလ်အား (ပရိယတ်) တရားအစုတို့သည် မပေါ်လွင် မထင်ရှားကုန်၊ တန်ခိုးကြီး၍ စိတ်၏ လေ့လာခြင်းသို့ ရောက်ပြီးသော ရဟန်းသည်လည်း နတ်ပရိသတ်၌တရားမဟော၊ နတ်သားသည်လည်း နတ်ပရိသတ်၌တရားမဟော၊ စင်စစ်သော်ကား ရှေးဦးစွာ ဖြစ်နှင့်သော နတ်သားသည် နောက်ဖြစ်လာသော နတ်သားကို “အချင်းနတ်သား ရှေးဘဝက ငါတို့ ကျင့်ခဲ့ဖူးသော မြတ်သော အကျင့်ဟူသော ထို ဓမ္မဝိနယကို သင် အောက်မေ့လော့၊ အချင်းနတ်သား သင် အောက်မေ့လော့”ဟု အောက်မေ့စေ၏။ ထို နတ်သားသည် “အချင်း နတ်သား ငါသည် အောက်မေ့၏၊ အချင်းနတ်သား ငါသည် အောက်မေ့၏”ဟု ဆို၏။ ရဟန်းတို့ သတိဖြစ်ခြင်းသည် နုံ့နှေးသေး၏၊ ထိုအခါ ထို သတ္တဝါသည် လျင်စွာသာလျှင်တရားထူးကို ရနိုင်၏။ ရဟန်းတို့ မြေမှုန့် ကစားဖက် ဖြစ်ကုန်သော သူငယ်ချင်းနှစ်ယောက်တို့သည် တစ်ခါတစ်ရံ တစ်နေရာ၌ အချင်းချင်း တွေ့ဆုံ ပေါင်းမိကြကုန်ရာ၏၊ သူငယ်ချင်းတစ်ယောက်သည် (တစ်ယောက်သော) သူငယ်ချင်းကို “အဆွေ ဤအမှုကိုလည်း သင်သည် အောက်မေ့လော၊ ဤအမှုကိုလည်း သင်သည် အောက်မေ့လော့”ဟု ဤသို့ ဆိုရာ၏။ ထိုသူငယ်ချင်းသည် “အဆွေ ငါသည် အောက်မေ့၏၊ အဆွေ ငါသည် အောက်မေ့၏”ဟု ဆိုရာ သကဲ့သို့၊ ရဟန်းတို့ ဤအတူသာလျှင် ရဟန်းသည် သုတ် ဂေယျ ဝေယျာကရဏ ဂါထာ ဥဒါန်း ဣတိဝုတ် ဇာတ် အဗ္ဘုတ ဓမ္မ ဝေဒလ္လဟူသော တရားကို သင်ကြား၏၊ ထို ပုဂ္ဂိုလ်အား ထိုတရားတို့သည် သောတပသာဒသို့ အစဉ်လျှောက်ကုန်၏၊ နှုတ်ဖြင့် လေ့လာအပ်၊ စိတ်ဖြင့် ရှုဆင်ခြင်အပ်ကုန်၍၊ ပညာဖြင့် ကောင်းစွာ ထိုးထွင်း၍သိအပ်ကုန်၏။ ထိုရဟန်းသည့်သတိလွတ်ကင်းလျက် သေလွန်ရသော် နတ်ဘုံ တစ်မျိုးမျိုး၌ ဖြစ်၏၊ ထို နတ်ဘုံ၌ ချမ်းသာခြင်းရှိသော ထို ပုဂ္ဂိုလ်အား (ပရိယတ်)တရားအစုတို့သည် မပေါ်လွင် မထင်ရှားကုန်၊ တန်ခိုးကြီး၍ စိတ်၏ လေ့လာခြင်းသို့ ရောက်ပြီးသော ရဟန်းသည်လည်း နတ်ပရိသတ်၌တရားမဟော၊ နတ်သားသည်လည်း နတ်ပရိသတ်၌တရားမဟော၊ စင်စစ်သော်ကား ရှေးဦးစွာ ဖြစ်နှင့်သော နတ်သားသည် နောက်မှ ဖြစ်လာသော နတ်သားကို “အချင်းနတ်သား ရှေး ဘဝက ငါတို့ ကျင့်ခဲ့ဖူးသော မြတ်သော အကျင့်ဟူသော ထို ဓမ္မဝိနယကို သင်အောက်မေ့လော့၊ အချင်း နတ်သား သင်အောက်မေ့လော့”ဟု အောက်မေ့စေ၏။ ထို နတ်သားသည် “အချင်း ငါသည် အောက်မေ့၏၊ အချင်း ငါသည် အောက်မေ့၏”ဟု ဆို၏။ ရဟန်းတို့ သတိဖြစ်ခြင်းသည် နုံ့နှေးသေး၏၊ ထိုအခါ ထို သတ္တဝါသည် လျင်စွာသာလျှင်တရားထူးကို ရနိုင်၏။ ရဟန်းတို့ ဤကားသောတပသာဒသို့ အစဉ် လျှောက်ကုန်သော၊ နှုတ်ဖြင့် လေ့လာအပ်၊ စိတ်ဖြင့် ရှုဆင်ခြင်အပ်ကုန်၍၊ ပညာဖြင့် ကောင်းစွာ ထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်သော တရားတို့၏ (မချွတ်ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု) မျှော်လင့်အပ်သော စတုတ္ထအကျိုး ဆက်ပေတည်း။ ရဟန်းတို့ သောတပသာဒသို့ အစဉ်လျှောက်ကုန်သော၊ နှုတ်ဖြင့် လေ့လာအပ်၊ စိတ်ဖြင့် ရှုဆင်ခြင်အပ်၍၊ ပညာဖြင့် ကောင်းစွာ ထိုးထွင်းသိအပ်ကုန်သော တရားတို့၏ (မချွတ်ရလိမ့်မည်ဟု) မျှော်လင့်အပ်သော အကျိုးဆက်တို့သည် ဤလေးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
ပဌမသုတ်။